Մատենադարանում, որտեղ դարերի շշուկները պահպանվում են մագաղաթի և թանաքի մեջ, տեղի է ունենում խորքային վերափոխում։ Առաջին անգամ Հայաստանի հոգևոր և մշակութային գանձարանի հնագույն սրահները սկսում են խոսել մի լեզվով, որը դուրս է տեսողության սահմաններից։
Մի այցելու, հուզմունքից արցունքները զսպելով, կիսվեց իր զգացողություններով․
«Սա իմ առաջին այցն է Մատենադարան, և ես խորապես հուզված եմ։ Այս ծրագիրը ապահովում է, որ մեր հոգևոր և մշակութային զարգացման ճանապարհին մենք չմնանք հետ։ Ամեն ինչ հասանելի է, հասկանալի և հյուրընկալ։ Շոշափելի կրկնօրինակների և հնչյունային ուղեցույցների միջոցով մենք վերջապես իսկապես հանդիպեցինք միջնադարյան ձեռագրերի արվեստի գլուխգործոցներին»։
«Ձեռագրերին շոշափելով․ Մատենադարան բոլորի համար» նախաձեռնությունը շատ ավելին է, քան պարզապես ցուցադրություն։ Այն ներգրավող կրթական ճանապարհորդություն է, որը թույլ է տալիս տեսողության խնդիրներ ունեցող մարդկանց «տեսնել»՝ իրենց մատների միջոցով։
Այցելուները պարզապես չեն լսում պատմությունը․ նրանք բառացիորեն պահում են այն իրենց ձեռքերում՝ շոշափելով՝
• մագաղաթի և եղեգնյա գրիչների կառուցվածքային մակերեսներ
• ավանդական գրատախտակներ, ինչպես նաև սրբազան էջերը կազմելու համար օգտագործված ասեղներ ու թելեր
• բնական բուսանյութեր՝ բույսեր և հանքանյութեր, որոնցից միջնադարյան գրիչները ստանում էին գունավոր և դիմացկուն թանաքներ
Մատնահետքերի միջոցով զգալով մագաղաթի հյուսվածքը և գործիքների ծանրությունը՝ անցյալը այլևս հեռավոր պատկերացում չէ, այլ՝ շոշափելի իրականություն։
Մասնակիցների թվում էր նաև Արեգ Գալստյանը՝ «Armenian Superstar» և «Side by Side» նախագծերի հաղթողը։ Նրա համար փորձառությունը բացահայտում էր․
«Թվում էր, թե տեղափոխվել ենք միջնադարյան Հայաստան։ Մենք բացահայտեցինք, թե ինչպես էին աշխատում մեր նախնիները, ինչ նյութերով էին ստեղծում, և ինչ ոգի էին դնում իրենց աշխատանքի մեջ։ Մեր մշակույթը հնագույն է և հոգևոր խորությամբ լի․ այսօր ես այն բացահայտեցի բոլորովին նոր կերպով»։
Ծրագիրը մշակվել է Հայկական կույրերի միության, տարբեր ՀԿ-ների և մասնագիտացված դպրոցների սերտ համագործակցությամբ և արդեն առաջին օրերից ընդունել է բազմաթիվ խմբեր։
Սա ավելին է, քան մշակութային նախաձեռնություն․ դա համընդհանուր հասանելիության կարևոր քայլ է՝ հիշեցնելով, որ երբ մշակույթը դառնում է հասանելի, այն վերածվում է միավորող ուժի՝ սահմանափակումները վերածելով նոր հնարավորությունների։
